Login

De Gebroken Kolom

Verzamelpunt voor bouwstukken

Linkerhand van het Duister

 

Terrence Weijnschenk
Loge La Charité, no. 6, oosten Amsterdam
19 Oktober 2015

 

Linkerhand van het Duister


A:. M:., W:. Bbr.,

Dit Bouwstuk heet 'Linkerhand van het Duister.' Later zal u duidelijk worden waarom. Of niet.

Toen onderzoekers op een eilandje in de buurt van Japan de geraamtes vonden van een man en een vrouw die elkaars hand vasthielden met in de buurt de resten van een damesschoen die toebehoorde aan luchtvaartpionier Amelia Earhart was ik teleurgesteld: een mysterie was mogelijk geen mysterie meer.

Zonder mysteries hebben mensen vrijwel geen drijfveren meer om vooruit te komen en te leren. Wat zou je nog moeten leren wanneer je alles al weet? Waarom zou je iets willen uitvinden wanneer je tevreden bent met hoe alles in het leven werkt? Waarom zou je je nog langer vertwijfeld afvragen hoe het brein van een vrouw werkt wanneer wetenschappers precies hebben aangetoond waar de verschillen tussen het mannen- en vrouwenbrein precies liggen?

Schrijfster Ursula Le Guin zocht de grens op. In haar boek 'Linkerhand van het Duister' beschrijft zij een man die helemaal in de war raakt wanneer hij zich in een wereld bevindt die wordt geregeerd door mensen die geen man, geen vrouw maar tweeslachtig zijn. Hij is zó gewend om in de hokjes 'man' en 'vrouw' te denken dat een ander concept hem letterlijk ondenkbaar voorkomt. Ook in onze - wat minder fictieve - maatschappij zijn wij gewend te denken in tegenstellingen. Meestal is het 'hullie' en 'zullie'. Slechts weinigen spreken van 'wij'.

Gij zijt een mens
een levend wezen dat droomt en vecht
en tot hen spreekt
die anders dan gijzelve omgang heeft
met die dromen en gevechten

Geen mens die luistert naar de woorden van een dwaas
want dat is die U bent
Doch zonder te beseffen dat men hoort noch ziet
wat U verbeeldt
verkondigt U het woord dat Gij ziet als zijnde het ware

Wie is de ware dwaas:
Hij die doolt in lege ruimtes
of hij die spreekt
zonder te spelen met de woorden van zijn naaste?

Wie is de ware wijze:
De denkende sterveling of de strijdende god?

Tot een strijd zal het komen
dan pas wordt bepaald
wat het antwoord is en wat de vragen zijn

Als die tijd daar is
verschijnt voor U het licht
dat opkomt en verdampt

U achterlatend in verwondering
en met de knagende leegte
veroorzaakt door het ontsnappen
van de laatste prooi.

Jaren geleden mocht ik bovenstaand gedicht al eens voordragen in deze achtbare loge. Voor mijn gevoel gaat het vooral over mens zijn en hoe licht een onlosmakelijk onderdeel vormt van het duister.

Wie nu een betoog verwacht over het Manicheïsme komt een beetje bedrogen uit. Ik geloof namelijk niet in de scherpe tegenstelling tussen Licht en Duisternis. Voor mij zijn Licht en Duisternis complementair en in wezen een twee-eenheid. De Linkerhand van het Duister is Het Licht.

Ook zal ik u niet vervelen met mijn gebrekkige kennis van de werken van Spinoza. Hopelijk kan ik deze of gene broeder die er meer van weet overhalen eens een Bouwstuk over Spinoza of de profeet Mani op te leveren.

Over andere broeders gesproken:

Het schootsvel dat ik draag behoorde toe aan Br:. Donald Blakeslee zaliger. Elke keer dat ik het omgord denk ik weer even aan de broeder die ik zo graag beter had leren kennen. Maar ik stelde een afspraak met hem steeds maar weer uit. Had het 'druk'. Had 'geen tijd' of was het 'vergeten'. En opeens was het te laat en zou ik een seance moeten beleggen om met hem in contact te komen. Mede daarom heb ik mij voorgenomen mensen beter te leren kennen voordat hun licht voor altijd gedoofd is.

(voor wie zich straks meteen geroepen voelt: ik heb mijn agenda bij mij)

Natuurlijk is het onmogelijk om een dieper dan oppervlakkig contact te verkrijgen met elke aardbewoner. Maar proberen mag.

U bent mogelijk bekend met het verhaal van de twee vrienden die over het strand lopen, de dag na een grote storm. Terwijl zij praten bukt één van hen om een zieltogende zeester op te pakken en terug de zee in te werpen. Na een tijdje vraagt de ander: 'Je kunt ze toch niet allemáál redden?' waarop de ene bukt, een zeester oppakt en die de zee in werpt met de woorden: 'Misschien niet allemaal. Maar deze wel.'

Ook in het profane leven ben ik nog niet zo lang geleden begonnen met het aanhalen van de contacten die ik heb. Nieuwe vrienden maken is bijna een 'must' geworden nu ik er door zaken als kanker en zelfmoord een achttal ben kwijtgeraakt in minder dan twee jaar tijd. Natuurlijk hebben wij het druk met onze wekelijkse comparities, arbeid en gezinsleven. Maar gemiddeld zijn wij - buiten werk om - vijf uren per dag bezig met het kijken naar drie verschillende beeldschermen: die van de televisie, van de computer en van het mobiel. Eén uur per dag voor het onderhouden van vriendschappen is niet teveel gevraagd.

De afgelopen weken was ik op visite bij Broeders die niet lang meer te leven hebben. En dat ook weten. Zij zijn bezig met afscheid nemen. Dat is niet iedereen gegund. Vrienden van een vriendin werden plotsklaps uit het leven gerukt door een auto-ongeluk. Twee jonge kinderen achterlatend die hun papa en mama zagen sterven vanaf de achterbank van de auto. Vorige week droegen vrienden van mij hun dode zoontje van twee te grave. Hij was weliswaar ernstig ziek maar dat maakt het verlies en het verwerken daarvan niet minder zwaar. Ook al hebben zij afscheid kunnen nemen.

Zelf kon ik geen afscheid nemen van mijn jongste dochter.

Jarenlang zag ik haar wanneer ik haar zus ophaalde voor een 'papa weekend'. Twee jaar geleden vertelde zij mij in een e-mail dat haar moeder haar net had verteld dat niet diens vriend maar ik haar vader ben. Dat feit was haar moeder 'ontschoten', vertelde zij bij de mediator. Ook ik weet pas sinds kort wie mijn vader was dus begrijp heel goed hoe zij zich voelt. De moeder van mijn jongste dochter heeft mij een paar jaar geleden eenvoudigweg verboden contact met haar te hebben op straffe van het ook niet meer mogen zien van onze oudste dochter. Die stuurde mij een paar weken geleden een tekstbericht met de mededeling: 'Ik kan je voorlopig niet meer zien en kan niet vertellen waarom.' Natuurlijk was ik van slag en even zag ik de zaken niet meer helder. Samen met mijn zoon vormen mijn drie kinderen nu eenmaal mijn persoonlijke Drie Kleine Lichten. Hun kracht, wijsheid en schoonheid vormen mijn anker in het leven. Zonder hen zou ik doelloos rondzwerven in het Duister.

Mijn zoon zie ik vrijwel dagelijks maar met zijn zusjes heb ik nu geen contact. Ik heb besloten te laten gebeuren wat er gebeurt en mijn energie niet te steken in rechtszaken.

Vaak is het gewoon een kwestie van doen zonder je af te vragen of het wel kan. Neem de situatie in Syrië. Die lijkt buitengemeen ingewikkeld. Bijna net zo ingewikkeld als die oude grap van die mummie. Maar voor de bevolking is het erg eenvoudig: 'We don't want to go to Europe. We just want an end to war. That's it.'

Eenvoud is niet het kenmerk van de beginner. Het is de duur bevochten stempel van de meester.(Godfried Bomans)

Het klinkt zo eenvoudig: 'Zonder licht kun je niets zien.'

Maar Het Licht is niet zaligmakend. Ga maar na: vanwege de enorme hoeveelheid licht die onze steden uitstralen zijn individuele sterren moeilijk te zien. Een heldere filmster kan iemand met een sublieme bijrol in de schaduw laten staan.

Zo is Het Duister niet per sé slecht. Pas als het écht donker is, zijn wij namelijk in staat dat ene sprankje Hoop te ontdekken.

Daarom vind ik die Bbr: die hun verslavingen overwonnen echte meesters. Jedi-meesters. Als in Master Yoda die zei: 'There is no try, only do.' Zij deden het toch maar! Ook ik was ooit verslaafd. Aan kaassoufflé's. Rond mijn veertiende voelde ik mij verschrikkelijk als ik niet minimaal twee kaassoufflé's had verorberd die dag. Jaren later zou ik enige tijd verslaafd raken aan alcohol en daarna raakte ik verslaafd aan sigaretten roken hard werken. Alles om mijzelf geen tijd te gunnen na te denken of om iets te voelen. Maar ik kwam er overheen en zal u in een later Bouwstuk – mits mij dat vergund wordt – vertellen hoe ik dat deed.

In elk geval niet zonder hulp want zonder hulp is het vrijwel onmogelijk iets te bereiken. Ik kreeg hulp van diverse kanten in diverse fases in mijn leven. In veel gevallen werd die hulp geboden in de vorm van één van de meest zuivere vormen van licht die er zijn: de liefde.

Niet alleen broederliefde, de liefde tussen een ouder en een kind maar zeker ook de liefde tussen twee mensen die kussen(s) delen en elkaar onvoorwaardelijk liefhebben. Ondanks - of misschien wel dankzij - afwijkende gewoontes elkaar nemen zoals je bent is misschien wel de essentie van een prettig samen leven.

In onze maatschappij lijkt alles met al het andere verbonden. Via ingewikkelde patronen meent men van alles te moeten verklaren maar vergeet basale noties als: 'Wanneer je trek hebt moet je eten' en 'Geef maandelijks niet meer geld uit dan er binnen komt' en 'Wil je een glimlach, begin dan te glimlachen'. Een favoriete meditatie van mij is momenteel: 'Wil je een appelboom, plant dan een appelzaadje'.

Terwijl de ene graag appels eet heeft de ander liever kersen. Zo zorgt elk individu voor diversiteit. En diversiteit is nodig voor een gezonde planeet én een gezonde maatschappij.

Achtbare Meester, Waarde Broeders,

Terwijl ik dit Bouwstuk schreef, schreef ik ook een korte conférence. Ik deed dat simultaan dus mijn excuses als er per ongeluk een paar kleine grapjes zitten verborgen in deze tekst. Dat komt dan omdat ik soms met de snelheid van een Formule 1 coureur moest schakelen tussen het ene en het andere verhaal.

Goed multitasken is niet iedereen gegeven. En nee, vrouwen zijn er niet beter in dan mannen maar wel kan de ene persoon beter schakelen tussen taken dan de ander. Gewoon, omdat wij allemaal anders zijn.

Hopelijk leven wij eerdaags in een maatschappij waarin gekeken wordt naar hoe een individu past in het geheel in plaats van hoe een individu gevormd kan worden zodat-ie in het geheel past. In de Engelstalige samenvatting die ik voor onze Deense Broeders visiteuren in elkaar flanste klinkt het misschien wat aardiger:

Hopefully one day we will live in a society that looks at how an individual fits the whole, not how a hole can be filled by an individual.

 

Het zijn juist onze kleine individuele afwijkingen die ons leven voor elkaar zo interessant maken. Zouden wij allen gelijk zijn, dan werd het leven maar saai. Van bovenaf wordt mensen opgedragen hoe zij zich dienen te verhouden tot de maatschappij en de medemens. Er is geen ruimte meer voor individualisme. Behalve in oppervlakkige versieringen als gaten in broeken en haardracht.

Gek genoeg wordt van mensen verlangd de kop boven het maaiveld uit te steken maar wie dat doet wordt de kop genadeloos afgehakt.

Mensen worden lui wanneer anderen hen opdragen wat zij moeten doen en vergeten hoe zij zichzelf een mening kunnen vormen. Misschien mogen eerdaags mensen weer gebruik maken van de kracht van de groep om zich te vormen als individu. Onze organisatie komt misschien wat oubollig over maar feitelijk is de Vrijmetselarij bijzonder hip: wij doen namelijk aan crowdsourcing. Onlangs bedacht door Jeff Howe van Wired Magazine - waar wij al eeuwen bekend mee zijn en die nu wereldwijd wint aan interesse. Het betekent niets meer of minder dan als individu gebruik maken van de wijsheid, kracht en schoonheid van de groep.

A:. M:., W:. Bbr:. Ik ervaar hoop in de wereld waar dit individu in leeft. There is Light at the end of Darkness.

Det war dejligt! (Uitspraak: Deh wa deiligt)



Amsterdam, 19 oktober 2015.

Terrence Weijnschenk

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 


Voor het onderhoud van deze website zijn wij afhankelijk van donaties. Klik hier voor meer informatie