Login

De Gebroken Kolom

Verzamelpunt voor bouwstukken

Winter St Jan 2015. Loge Concordia

Auteur: Frits Frijmersum

Loge Concordia nr 10, O:. Paramaribo

Bouwstuk open winter St. Jan Loge

Dinsdag 16 december 2014.

 

Zeer Verlichte Br. Buth,  Zeer verlichte Br. Hanenberg, Achtbare Meester Sedney, Achtbare Meester Herkul, Achtbare Meester Resida, waarde broeders en lieve zusters.

 

Achtbare Meester u hebt daarnet bij het aanduiden van het doel van onze bijeenkomst, de Winter St.-Jan, terecht gewezen op wat er zich seizoensmatig om ons heen voltrekt.

 Het is allemaal door de Opperbouwmeester des heelals voortreffelijk geregeld. De aarde draait dagelijks om haar as. Dat noemen we de revolutie of aswenteling. Die rotatie-as maakt met het vlak van de aardbaan om de zon een hoek van 6633’. Hierdoor maakt de aardbaan een hoek van 2327’ met de equator van de aarde. De aarde draait rondom de zon dat noemen we de evolutie.

Deze drie gegevens revolutie, evolutie en stand van de aardas bepalen dag en nacht, de wisseling van de seizoenen resp. in het noordelijk en het zuidelijk halfrond. Samen met de atmosfeer bepalen zij alle leven op onze planeet.

De zon is voor ons dus van alles bepalende betekenis. We zien slechts één zon, maar astronomen en astrofysici weten dat er naar alle waarschijnlijkheid nog 1023 zonnestelsels zijn. Dus een 10 met 23 nullen aan zonnestelsels! Onze aarde is een heel klein licht- blauw stipje in het duizelingwekkend heelal van tijd en ruimte. Afstanden worden er in lichtjaren gemeten. Een lichtjaar is ongeveer 9,5 biljoen kilometer.

 

 

 Carl Edward Sagan (1934-1996) was een Amerikaanse astronoom, kosmoloog en astrofysicus. Hij verstond de kunst om zijn kennis op een eenvoudige, onderhoudende wijze met het grote publiek delen via TV en talrijke publicaties. Van hem is bekend de beschrijving van de aarde als “ The pale blue dot” – “ De licht blauwe stip”.

Sagan zegt: “ Vanuit een gunstige verre afstand gezien lijkt de aarde niet van bijzondere betekenis. Maar voor ons is het anders. Kijk weer naar die stip. Dat is hier. Dat is ons thuis. Dat zijn wij. Daarop leeft iedereen die je liefheb, iedereen die je kent en heeft iedereen van wie je ooit gehoord hebt en ieder mens die er ooit bestaan heeft, zijn leven geleid.

Het totaal van onze vreugde en lijden, duizenden overtuigde godsdiensten, ideologieën, en economische doctrines, elke jager en elke plunderaar, elke held en elke lafaard, elke stichter en elke vernietiger van een beschaving, elke koning en elke boer, elk jong verliefd stel, elke moeder en vader, elk hoopvol kind, elke uitvinder en elke ontdekkingsreiziger, elke onderwijzer in de zedenleer, elke corrupte politicus, elke “superster”, elke z.g “supreme leader” (verheven leider), elke heilige en elke zondaar in de geschiedenis van het mensdom leefde daar – op een spikkeltje stof zwevend in een zonnestraal.

De aarde is een zeer klein toneel in een uitgestrekte kosmische arena.  Denk aan de eindeloze wreedheden die zijn begaan door inwoners van één hoek van dit stipje tegen nauwelijks waarneembare bewoners van een andere hoek, hoe frequent hun misverstanden, hoe vurig ze zijn om elkaar te doden, hoe diep hun haatgevoelens. Denk aan de rivieren van bloed, gespild door al die generaals en keizers zodat zij in glorie en triomf, tijdelijke meesters konden worden van een fractie van een stip.

De houding die wij aannemen, dat we van onszelf menen belangrijk te zijn, de misleiding dat we een geprivilegieerde plaats in het Universum innemen, worden aan het wankelen gebracht door dit puntje van flauw licht.

Onze planeet is een eenzame stip in het uitgestrekte omhullende kosmische duister. In onze duisternis, in al deze uitgestrektheid is er geen aanwijzing dat er van elders hulp zal komen om ons van onszelf te redden.”

Ik veroorloof me om Sagan even te onderbreken. Hij was namelijk een atheïst deed daarom de laatste uitspraak dat er van elders geen hulp zal komen om ons van onszelf te redden. Vele godsdiensten, met name de christenen, geloven juist dat Jezus op aarde is gekomen om de mensheid te redden uit zijn duisternis. Maar laten we verder luisteren naar Sagan:

“De aarde is tot nu toe de enige wereld waarop leven mogelijk is. Er is geen andere plaats, ten minste niet is de naaste toekomst, waarheen wij zouden kunnen migreren. Bezoeken, ja. Verblijven, nog niet. Of je dat leuk vindt of niet, de aarde is voorlopig onze verblijfplaats.

 Er is weleens gezegd dat astronomie een nederig makende en karaktervormende ervaring is. Er is waarschijnlijk geen betere demonstratie van de dwaasheid van de menselijke eigendunk dan  het beeld op afstand van onze kleine wereld.  Voor mij, onderschrijft dat onze verantwoordelijkheid om vriendelijker met elkaar om te gaan en de licht blauwe stip te beschermen en te koesteren. Dat is het enige tehuis dat we ooit gekend hebben.” Aldus Sagan.

 

De aarde loopt in haar elliptische baan om de zon met een snelheid van 108.000 km/uur. Die baan wordt afgelegd in ongeveer 365,25 dag. De afstand die we dus met elkaar jaarlijks afleggen is ongeveer 946 miljoen kilometer. Dat is slechts ongeveer één tienduizendste lichtjaar.

 

 Winter Sint Jan vieren we rond de winter zonnewende. Dat is de tijd dat schijnbaar de zon, voor het noordelijk halfrond van de aarde, haar uiterst zuidelijke stand heeft bereikt en op het punt staat weer naar het noorden te komen. Dit is schijnbaar, omdat niet de zon maar de aarde beweegt. Dit jaar valt de zonnewende op zondag 21 december. Dat is voor ons dan de kortste dag in uren zonneschijn gemeten.

De zon beïnvloedt alle leven op aarde. Het is daarom niet verwonderlijk dat licht en donker, de wisseling van de zonneactiviteit gedurende de loop van het jaar, invloed heeft op ons gedrag. Godsdienstige en levenbeschouwelijke stromingen benadrukken dat.  

Licht en duisternis, zeggen ze, voeren een strijd. Die strijd nemen we waar als natuurverschijnsel buiten ons. Die strijd tussen licht en duisternis nemen we waar in de wijze waarop wij met elkaar omgaan als bewoners van onze aarde, de licht blauwe stip. Die strijd tussen licht en duisternis neemt elk van ons ook waar in zichzelf. Dat is dan symbolisch. In elk van ons is er een strijd tussen licht en duisternis, tussen goed en kwaad.

 

Surinaamse situatie.

 

Ons volk met zijn vele godsdienstige en levensbeschouwelijke organisaties hanteert een bonte reeks van lichtsymbolen die alle de mens een handreiking willen bieden bij zijn/haar interne of externe  strijd tussen goed en kwaad, tussen licht en duisternis. Tussen hem en de andere.

De belijders van het Hindoeïsme kennen het Diwalifeest, gebaseerd op de lichtsymboliek. Diwali wordt ook wel het lichtjesfeest genoemd. Het symboliseert de overwinning van het goede over het kwade en is ook een Nieuwjaarsfeest.

Wij als Vrijmetselaars zijn geen godsdienstige maar een levensbeschouwelijke organisatie. Wij oefenen ons in verdraagzaamheid en liefde tot de medemens. En op Winter St. Jan gedenken we Johannes de evangelist, die wij beschouwen als één van de schutspatronen van onze werkmethode, de beoefening van de Koninklijke Kunst. Johannes de Evangelist verwees naar Jezus als het goddelijke Licht waar de mensen zich naar moeten richten. Gaarne zou ik willen aannemen dat het niet toevallig is dat de lichten van onze Loge Concordia in ons land werden ontstoken tegen het eind van het jaar 1761 toen het zonlicht zwakker werd. Op 17 november jl mochten wij namelijk het 253 jarig bestaan van onze werkplaats vieren.

 

De Joden bedienen zich ook van de lichtsymboliek. Dat zien we bij het Chanoeka-feest. Chanoeka is een feest dat het behoud  viert van de eigen, joodse  identiteit. Er wordt zowel thuis als in de synagoge - in de maanden november/december - acht dagen lang een lichtje van de chanoeka of Makkabeeënlamp ontstoken.

 

Kerstfeest (Christusfeest) is de viering van de geboorte van Christus, die zoals wij zagen Johannes de evangelist het Licht noemde. In Europa vierde men rond Midwinter (21 december) reeds midwinter – of joelfeesten (winterzonnewende) waarbij het boze werd verjaagd en het licht werd begroet. In de vierde eeuw zorgden keizer Constantijn de Grote en de bisschoppen van de vroege Christelijke kerk ervoor dat Kerstmis op 25 december zou worden gevierd.

 

In de Islam wordt het symbool “licht” direct met God in verband gebracht. Daarover gaat sura 24,35 in de Koran: “God is het licht van de hemelen en de aarde.”.

 

Ook de belijders van Winti, Kedjawan en het Javanisme nemen ceremoniën in acht die verband houden met de jaarwisseling.

 

Als we net als Carl Sagan de aarde van grote afstand bekijken dan is ons land een heel minuscuul  deeltje van “the pale blue dot”.

 In het Nederlandse dagblad “De Volkskrant” las ik onlangs een artikel onder de kop “ 5 vloeken en zegeningen van de religie”. De schrijver somt dan op hoe via wetenschappelijk onderzoek is vastgesteld dat door de eeuwen heen de godsdienst voor- en nadelen heeft gebracht.

Maar hij zegt ook: “Wat wel opvalt: een grote verscheidenheid aan religies binnen één land lijkt een buffer tegen conflict. Juist in landen met weinig religieuze diversiteit komt veel religieus geweld voor, zoals in Pakistan, Afghanistan, India en Somalië”. Zo bekeken zitten we met onze grote verscheidenheid aan godsdiensten en levensbeschouwingen wel goed want die schijnt de vrede te bevorderen.

 

Op 21 december beginnen we weer met een nieuwe tocht van 946 miljoen kilometer om de zon. Moge het zo zijn dat we die tocht in goede gezondheid en voorspoed maken. En dat het Licht moge stralen in onze harten.

Moge het ook zo zijn dat wij in ons land die verdraagzaamheid beoefenen het licht zien in onze medemens, in onze medeburger, en dat licht waarderen.

Ik wens u allen een gezegend Kerstfeest en een gelukkig 2015 toe.

 

Br:. Frits Frijmersum

 

A:.Mr:., ik heb aan uw opdracht voldaan.

 

 

 


Voor het onderhoud van deze website zijn wij afhankelijk van donaties. Klik hier voor meer informatie